Wnioski dowodowe

Postepowanie dowodowej jest najistotniejszą częścią rozprawy, i obejmuje całość czynności związanych na początku z dopuszczeniem a w następnej kolejności z przeprowadzeniem dowodu. Przeprowadzenie postepowania dowodowego, poprzedzone jest wydaniem przez sąd postanowienia o dopuszczeniu danego dowodu, z reguły na wniosek strony, a wyjątkowo także z urzędu.

Art. 232 k.p.c. jest niezwykle istotny, bowiem to w nim wyraża się istota kontradyktoryjności procesu cywilnego. Zgodnie z wskazanym artykułem strony są zobowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów z których to wywodzą skutki prawne. Mamy więc tu do czynienia z ciężarem procesowym nałożonym na stronę sporu przez ustawę. Strona działając we własnym interesie jest niejako zobligowana do wykazania aktywności dowodowej.


Każdy wniosek dowodowy składa się z trzech istotnych elementów:

1. Żądania przeprowadzenia środka dowodowego.

2. Oznaczenia dowodu, jaki ma zostać przeprowadzony.

3. Wskazania okoliczności jakie mają być udowodnione.


Wniosek dowodowy może, oprócz powyższych elementów obligatoryjnych, zawierać też elementy dodatkowe, fakultatywne, takie jak:

- sposób przeprowadzenia dowodu,

- wniosek o wyłączenie jawności

- wniosek o zabezpieczenie dowodu


Sąd w drodze niezaskarżalnego postanowienia, na rozprawie, bądź też na posiedzeniu niejawnym - postanowienie dopuszczające dowód z opinii biegłego art. 279 k.p.c., dopuszcza lub pomija (oddala, odrzuca wnioski) dowody zgłaszane przez strony art. 217 § 2 k.p.c. 

Wniosek dowodowy oddala się z przyczyn merytorycznych (tj. po zbadaniu twierdzenia stron i stwierdzeniu, iż wnoszący nie ma racji), a odrzuca z przyczyn formalnych (tj. bez zbadania twierdzenia strony).

Sąd wniosek dowodowy oddala się jeżeli:

- dotyczy faktów powszechnie znanych,

- dotyczy okoliczności udowodnionych bądź nie budzących wątpliwości,

- dotyczy dowodu którego przeprowadzenie jest niedopuszczalne,

- dotyczy okoliczności która niema znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy

- dotyczy dowodu którego przeprowadzenie jest niemożliwe

- strona powołuje dowody jedynie dla zwłoki – gdy powoływane dowody nie mogą wyjaśnić spornych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy albo dowody powołane są na okoliczności już dostatecznie wyjaśnione.


Terminami do składania wniosków dowodowych są:

- w I instancji = do zamknięcia rozprawy, zgodnie z art. 217 § 1 k.p.c.

- w II instancji = tylko jeżeli strona wykaże że nie mogła ich powołać przed sądem I instancji, albo że potrzeba ich powołania wynikła później, zgodnie z art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c.


Prekluzja dowodowa:

- w postepowaniu gospodarczym = jest to obowiązek stron do przedstawiania wszelkich twierdzeń i dowodów na ich poparcie już w pierwszym piśmie procesowym, w przypadku powoda jest to pozew zaś w przypadku pozwanego – odpowiedź na pozew. Twierdzenia i dowody zgłoszone w późniejszym czasie sąd pominie, chyba że zgłaszająca go strona wykaże, że powołanie go we wcześniejszym terminie nie było możliwe, albo że potrzeba jego powołania wyniknęła później, z zastrzeżeniem terminu dwutygodniowego od dnia w którym ich powołanie stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania, zgodnie z art. 47912 § 1 k.p.c.

- w postępowaniu zwyczajnym = jest to możliwość zobowiązania przez przewodniczącego stron reprezentowanych przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego do złożenia w wyznaczonym terminie pisma przygotowawczego, w którym strona jest obowiązana do powołania wszystkich twierdzeń, zarzutów i wniosków dowodowych pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku dalszego postępowania, zgodnie z art.207 §3 k.p.c.

Jacek Buczyński

Kancelaria Prawna ASTREA

Stan prawny: grudzień 2011r.